Türklerde Haritacılık


#1
Türklerde Haritacılık

Türk edebiyat tarihinde önemli bir yere sahip Kaşgarlı Mahmut, "Divân-ü Lûgati't Türk" adlı eserinde Türkçenin, Arapça kadar zengin hatta daha üstün bir dil olduğunu belirtmiştir. Kaşgarlı Mahmut XI. yüzyılda Türk dili üzerine giriştiği bu coğrafî keşifte, Orta Asya'nın büyük kısmını, Çin ve Kuzey Afrika'yı içine alan bir Dünya haritası çizmiştir. Kroki özelliğindeki bu çizimler ilk Türk haritası olarak bilinir. Türklerde haritacılık özellikle Osmanlı Devleti döneminde gelişme göstermiştir. İlk Osmanlı haritaları deniz seyahatlerindeki gözlemlere göre çizilmiştir. Dönemin ilk haritası Trablusgarph İbrahim Reis'in 1460 yılında ceylan derisi üzerine çizmiş olduğu Akdeniz haritasıdır. Ünlü Türk denizcisi ve haritacısı Pirî Reis'in 1513 yılında çizdiği ve hâlen Topkapı Müzesi'nde bulunan haritası, Amerika, Afrika ve Atlas Okyanusu'nu ayrıntılı biçimde gösteren çok değerli bir eserdir.

Türk haritacılığı 16. yüzyılda Seydi Ali Reis'in, Basra Körfezi ve Hint Denizi haritalarıyla gelişmesini sürdürmüştür. Matbaanın Osmanlı Devleti'ne gelmesinden sonra ilk Türkçe atlas Abdurrahman Efendi tarafından 1803 yılında basılmıştır. Bilimsel ilkelere uygun ilk haritacılık çalışmalarını Mühendishane-i Berrii Humayun'dan yetişen subaylar başlatmışlardır. Bu okulda hazırlanan Marmara Kılavuzu (1823-1845) Türk denizcilerine uzun yıllar önemli kaynak olmuştur. Modern Türk haritacılığının kurucusu ise M. fievki Paşa'dır (1866-1927). İlk modern harita da Eskişehir ilimize ait şehir haritasıdır.
 



Reklamlar

Facebook

Üst